Związanie

Związanie – motyw taktyczny, sytuacja, w której dana bierka nie może się poruszyć (ponieważ odsłoniłaby króla – tzw. związanie bezwgzlędne bądź po jej ruchu grający poniósłby znaczne straty (najczęściej materialne, tzw. związanie względne.

Związanie jest bardzo częstym elementem partii szachowej, ale też zadań szachowych.

(więcej…)

Więcej

Taktyka szachowa

(Informacja: artykuł jest dopiero zalążkiem i wymaga rozwinięcia.)

Taktyka szachowa– forma walki szachowej opierająca się na szybko przeprowadzanych uderzeniach, kombinacjach i motywach taktycznych. W przeciwieństwie do strategii, nie są to dalekosiężne, ogólne plany, tylko konkretne sekwencje ruchów (warianty).

Taktyka jest w pewien sposób dopełnieniem strategii, i ma ogromne znaczenie w dynamicznych, kluczowych momentach partii, gdzie oprócz posiadania odpowiedniego planu należy zagrać w odpowiednim momencie właściwe ruchy. Taktyka opiera się na dziesiątkach motywów, takich jak: podwójne uderzenie, związanie, odciągnięcie, przesłona, blokada i wielu, wielu innych.

Istnieją pozycje, gdzie wymuszone są środki taktyczne, gdyż spokojna gra nie gwarantuje dalszego polepszenia pozycji.

Zawodnik, który nie zdecyduje się wówczas na rozwiązania taktyczne, kombinacyjne może utracić swoją przewagę lub szansę na remis.

Motywy taktyczne

  • Podwójne uderzenie
  • Atak z odsłony
  • Słabość ostatniej linii
  • Rentgen
  • Zugzwang
  • Wtrącony ruch
  • Zaciągnięcie
  • Blokada
  • Unieszkodliwienie obrońcy
  • Zwolnienie pola
  • Zwolnienie linii
  • Desperado (kamikaze)
  • Atak z odsłony
  • Odciągnięcie
  • Podwójny szach
  • Niebroniona figura
  • Mat Anastazji
  • Mat Legala
  • Mat Beniowskiego
  • Groźba matowa
  • Przeciążenie
  • Związanie
  • Cichy ruch
  • Ofiara
  • Rożen
  • Złapanie figury
Więcej

Szach z odsłony

Szach z odsłony (odkryty szach) – posunięcie w szachach, w którym jedna bierka poruszając się odsłania figurę atakującą króla.

Więcej

Pułapka

(Informacja: artykuł jest dopiero zalążkiem i wymaga rozwinięcia.)

Pułapka – zagranie, które pozornie daje przeciwnikowi korzyści, lecz po wykonaniu narzucającego się korzystnego ruchu, następuje nieoczekiwana odpowiedź dająca przewagę graczowi zastawiającemu pułapkę.

Pułapki występują we wszystkich trzech fazach gry i mogą mieć charakter dosyć prostego motywu taktycznego lub głębokiego zamysłu strategicznego, który odsłonięty zostaje po wielu ruchach. Ten ostatni rodzaj pułapek cechował największych tuzów królewskiej gry.

Pułapki debiutowe

Pułapki w grze środkowej

Pułapki w końcówkach

Więcej

Przeoczenie

Przeoczenie – pomyłka, błąd (najczęściej dużego kalibru), który nie powinien zdarzyć się szachiście na danym mu poziomie. Najczęściej jest to błąd w obliczeniach (liczeniu wariantów) lub też niedostrzeżenie gróźb przeciwnika, co może z kolei być spowodowane słabą formą psychiczną lub fizyczną, niewielką ilością czasu do namysłu, hałasem na sali turniejowej lub innymi wewnętrznymi lub zewnętrznymi czynnikami.

Więcej

Poprawne poświęcenie

Poprawne poświęcenie (poprawna ofiara) – ofiara materiału (bierek) które przynosi zaplanowane korzyści (rekompensatę), np. decydujący atak matowy na króla, opanowanie wolnej linii, kontrgrę na hetmańskim skrzydle.

Jeżeli podczas partii przeciwnik obroni się lub po jej zakończeniu analizy pokażą, że można był skutecznie się obronić, co dałoby przewagę stronie przyjmującej poświęcenie – poświęcenie nazywa się wówczas niepoprawnym (lub też niepoprawną ofiarą).

Więcej

Podwójny szach

Podwójny szach – sytuacja, w której dwie figury (lub figura i pionek) równocześnie szachują króla przeciwnika. Podwójny szach zawsze jest jednocześnie szachem z odsłony.

Jedyną możliwością obrony przed podwójnym szachem jest ucieczka króla (nie można naraz zbić obydwu szachujących figur ani zasłonić się przed nimi), jeżeli taka obrona jest niemożliwa – powstaje mat. Z tego powodu podwójny szach jest bardzo groźnym orężem taktycznym.

Więcej

Podwójne uderzenie

Podwójne uderzenie – motyw taktyczny, w którym jedna figura (lub pionek) atakuje dwie bierki przeciwnika.

Podwójne uderzenie wykonane przez skoczka lub piona określa się często jako widły (widełki).

Podwójny atak wieżą


Widły (widełki) – podwójne uderzenie skoczkiem

Podwójne uderzenie skoczkiem – widełki na króla i wieżę


Podwójne uderzenie w praktyce

Nieco bardziej skomplikowany przykład podwójnego ataku wystąpił w partii mistrza świata M. Botwinnika:

Więcej

Ofiara

(Informacja: artykuł jest dopiero zalążkiem i wymaga rozwinięcia.)

Ofiara (poświęcenie)świadome oddanie materiału (bierki lub bierek) w celu osiągnięcia zamierzonego celu (np. zamatowania króla przeciwnika, zdobycia w zamian wartościowszej figury, uzyskania pata, zdobycia decydującej przewagi pozycyjnej). Najczęściej jest elementem większej kombinacji.

Rodzaje ofiar (poświęceń)

Pod kątem poprawności ofiary (poświęcenia) dzielimy na poprawne i niepoprawne.
Wyróżniamy także ofiary bezpośrednie, pozycyjne, pozorne i inne.

Ofiary poprawne i niepoprawne

Ofiara poprawna prowadzi do zamierzonego celu, została dobrze przemyślana, a wszystkie warianty prawidłowo przeliczone. Jest korzystna dla gracza poświęcającego.
Ofiara niepoprawna pojawiające się najczęściej wskutek błędu podczas obliczania wariantów, nie prowadzi do zamierzonego celu, najczęściej kończy się gorszą lub nawet przegraną pozycją.

Przykłady ofiar (poświęceń)

Więcej

Odciągnięcie

Odciągnięcie – jeden z podstawowych element (motywów) taktyki szachowej. Sytuacja, w której gracz wykonuje przemyślane posunięcie w celu sprawienia, aby któraś z bierek przeciwnika opuściła pole na którym się znajduje. Może to być np. ofiarowanie swojej figury do zbicia połączone z daniem szacha tak, aby zmusić pożądana bierkę do zejścia z zajmowanego pola. Z reguły odciągana bierka pełni ważną funkcję obronną.

Przykład odciągnięcia:

Więcej