Inicjatywa
Inicjatywa – ogólnie rozumiana aktywność poczynań (działań) na szachownicy, zmuszająca przeciwnika do ustępstw i obrony. Inicjatywa polega m.in. na ciągłym tworzeniu gróźb – taktycznych lub pozycyjnych. Ma duże znaczenie, zwłaszcza w debiucie oraz grze środkowej. Niejednokrotnie w celu jej zdobycia gracze poświęcają materiał (czyli pionki lub figury np. poprzez gambit w debiucie lub ofiarę bierki […]
Incydent
Incydent – nieprzyjemne, konfliktowe wydarzenie podczas imprezy szachowej, powstałe najczęściej na tle odmiennej interpretacji przepisów szachowych.
Idea
Idea pojęcia oznaczające: 1) ogólnie w szachach: pomysł, koncepcja, plan zawodnika w partii – może mieć charakter taktyczny, strategiczny, debiutowy lub też inny, 2) w kombinacjach: jeden z trzech elementów idea-temat-kombinacja 3) w kompozycji szachowej (problemistyce): pomysł autora zadania, któremu podporządkował rozmieszczenie bierek, nazywana też tematem zadania, np. tempo, przesłona, mała promocja
Hetman
(Informacja: artykuł jest dopiero zalążkiem i wymaga rozwinięcia.) Hetman – najsilniejsza figura szachowa (ale nie najważniejsza – patrz król), zaliczana do figur ciężkich, poruszająca się i bijąca o dowolna ilość pól po liniach prostych i przekątnych (ale nie mogąca przeskakiwać innych figur). Hetman często jest nazywany (niepoprawnie): królową, królówką, damą.Początkowo każdy z graczy posiada jednego […]
Gra środkowa
Gra środkowa – główna faza gry, występująca po debiucie i przed końcówką (o ile do niej dojdzie), przy czym należy pamiętać, że przejścia pomiędzy fazami gry są dosyć płynne i ciężkie do jednoznacznego rozgraniczenia. Gra środkowa rozpoczyna się, kiedy figury obu stron są rozwinięte, zmobilizowane i gotowe do przeprowadzenia ataków oraz manewrów. W grze środkowej […]
Goniec
Goniec – jedna z dwóch tzw. lekkich figur szachowych, poruszająca się i bijąca po przekątnych (po skosach) o dowolną ilość pól, ale nie mogąca przeskakiwać bierek swoich lub przeciwnika. Początkowo każdy z graczy dysponuje dwoma gońcami – jednym poruszającym się po polach białych – tzw. białopolowym, oraz po polach czarnych – tzw. czarnopolowym.
Furtka
Furtka – inaczej: lufcik, bramka – określenie oznaczające wolne pole do ucieczki króla (utworzone poprzez wysunięcie jednego z pionów po roszadzie) z pierwszej (u białych) lub ósmej (u czarnych) linii, przydatne gdy linia ta jest nie broniona. Furtka chroni przed matem na osłabionej pierwszej linii wykonanym przez ciężką figurę – hetmana lub wieżę. [pgn initialHalfmove=start […]
Figura
Figura – każda bierka szachowa z wyjątkiem piona, a więc: król, hetman, wieża, goniec i skoczek. Figury dzielą się na ciężkie (hetmany i wieże) oraz lekkie (skoczki i gońce). Wśród amatorów figury są uważane (niepoprawnie) za synonim bierek.
Fianchetto
Fianchetto – flankowe (boczne) wyprowadzenie gońca, tj. na pola g2 lub b2 u białych oraz pola g7 lub b7 u czarnych. Nazwa pochodzi od słowa "bianco" czyli "bok". Idea była popularna już w najstarszych odmianach szachów (w Indiach – stąd występuje w otwarciach indyjskich), jest podstawą takich debiutów jak (m. in.) obrona królewsko-indyjska, obrona hetmańsko-indyjska, […]
Faza gry
Faza gry – Jeden z trzech etapów wyróżnianych w partii szachowej, tj.: debiut, gra środkowa lub końcówka. Każdy z nich charakteryzuje się innymi cechami, jednakże ciężko nieraz podać dokładną granicę przechodzenia pomiędzy nimi (np. po szybkiej wymianie większości figur już w pierwszych ruchach, debiut prawie natychmiast zamienia się w końcówkę).