Pole przemiany

Pole przemiany – pole na ostatniej linii (dla białych ósmej, dla czarnych – pierwszej), na które dochodzi pion i dokonuje promocji, przemieniając się w wybraną figurę.

Przykład dojścia piona do pola przemiany

Pozycja wyjściowa. Białe są na posunięciu.

Pierwsza część ruchu: Biały pion (z pola c7) dochodzi na pole przemiany (pole c8) i musi natychmiast zmienić się w wybrana przez gracza figurę (z wyjątkiem króla) w ramach tego samego posunięcia.

Druga część ruchu: Białe postanowiły zmienić pionka na hetmana (ruch białych został zakończony).

Więcej

Wolny pion

Wolny pion (wolny pionek)  – pion, na którego drodze (tzn. na jego linii oraz liniach przylegających) nie stoją żadne inne pionki strony przeciwnej. Można go zatem zatrzymać tylko i wyłącznie przy pomocy figur (bijąc lub blokując go).

Wolne pionki bardzo często mogą decydować o losach partii. Szczególną rolę odgrywa w końcówkach, gdy na szachownicy pozostaje mało figur mogących powstrzymać go przed dojściem do pola przemiany.

Diagram. Na poniższym diagramie białe posiadają wolnego pionka stojącego na polu d4.

Oddalony wolny pion

Oddalony wolny pion charakteryzuje się bliskością do pola przemiany.

Diagram z oddalonym wolnym pionem. Na poniższym diagramie białe posiadają oddalonego wolnego pionka stojącego na polu d6. Niezależnie od tego, kto znajduje się na posunięcie, biały pionek nie może zostać powstrzymany przed dojściem do pola przemiany.

 

Więcej

Wieża

Wieża – jedna z figur ciężkich w szachach (obok hetmana) oznaczana symbolem W w notacji szachowej i symbolem graficznym: ““.

Wieża porusza się i zbija wyłącznie po liniach poziomych czyli po rzędach i kolumnach.

Na początku partii każdy z zawodników dysponuje dwoma wieżami zajmującymi rogi szachownicy, tj. pola a1 i h1 u białych oraz a8 i h8 u czarnych.

Przyjmuje się, że wieża jest warta 5 pkt, czyli jest silniejsza od piona, skoczka i gońca, a słabsza od hetmana.

Więcej

Wariant

Wariant – pojęcie oznaczające:

1) debiut lub fragment debiutu szachowego, tj. kilka lub kilkanaście pierwszych posunięć opracowanych teoretycznie. Warianty debiutowe najczęściej posiadają własną nazwę, np. wariant Botwinnika w obronie słowiańskiej.

2) ciąg ruchów w dowolnym etapie partii, będący jedną z możliwych kontynuacji do zagrania. Wariant prowadzący do przewagi lub też składający się z najlepszych możliwych do zagrania ruchów nazywany jest często “właściwym”, “dobrym” lub “poprawnym”.

Liczenie wariantów

Technikę przewidywania kolejnych ruchów w wariantach w pamięci nazywa się liczeniem (obliczaniem) wariantów.

Jest to podstawowa technika treningu szachowego, opanowana do perfekcji przez najznakomitszych graczy szachowych (potrafiących liczyć po kilkanaście ruchów w skomplikowanych wariantach – patrz np. “Nieśmiertelna partia Kasparowa”.)

Więcej

Ustawienie początkowe

Ustawienie początkowe – ustawienie bierek na szachownicy na początku partii szachów.

Więcej

Turniej

(Informacja: artykuł jest dopiero zalążkiem i wymaga rozwinięcia.)

Turniej – rozgrywki, zawody szachowe, w których ścierają się szachiści pragnąc osiągnąć jak najlepszy rezultat.

Turniej może być przeznaczony dla graczy o różnych poziomie zaawansowania i może też mieć różne cele. Na ogół organizatorzy turnieju publikują dokładny regulamin jego przeprowadzania, zaś nad jego przebiegiem czuwa zespół sędziowski.

Pierwszy wielki międzynarodowy turniej szachowy - Londyn 1851
Pierwszy wielki międzynarodowy turniej szachowy
odbył się w Londynie w 1851 roku
(Pałac Kryształowy – “Great Exhibition”)

Cele turnieju

  • wyłonienie mistrza, najlepszego zawodnika, np. w kraju
  • umożliwienie podniesienia siły gry, zdobycia doświadczeń
  • umożliwienie zdobycia kategorii i tytułów szachowych
  • popularyzacja szachów
  • uczczenie czyjejś pamięci (memoriał) lub ważnego wydarzenia

Rodzaje turniejów

Turniej międzynarodowy

Turniej kategorii FIDE

Turniej arcymistrzowski

Turniej pamięci – memoriał

Turniej amatorski

Turniej strefowy

Turniej międzystrefowy

Turniej pretendentów

Turniej drużynowy


 

Słynne turnieje w historii szachów

  • Londyn 1851
  • Nowy Jork 1924
  • Moskwa 1948 (turniej o mistrzostwo świata FIDE)
Więcej

Trening

Trening – podstawowa metoda rozwoju umiejętności szachisty, obok gry praktycznej.

Nazwa pochodzi z nazewnictwa w sporcie i rozumie się przez nią ćwiczenie organizmu w celu osiągnięcie maksimum wydajności i sprawności w nadchodzących zawodach. W szachach trening oznacza przede wszystkim naukę strategii i taktyki, analizę własnych partii i popełnianych błędów, przygotowywanie nowinek teoretycznych, rozgrywanie partii treningowych itp.

Warto jednak dodać że zawodowi szachiści nie zapominają o dbaniu o kondycję fizyczną, co pomaga im pokonywać trudy wielodniowych turniejów, w których rozgrywane partie trwają często od 6 do 8 godzin dziennie.

Trening z trenerem

Trening może być przeprowadzany samodzielnie lub z trenerem, który nie tylko przekazuje wiedzę, ale też ułatwia znalezienie mocnych i słabych stron podopiecznego, i rozpracowuje mankamenty gry przeciwników.

Więcej

Tempo

Tempo – w szachach można oznaczać różne pojęcia.

1. Z uwagi na turowy charakter królewskiej gry, odpowiednik najmniejszej jednostki czasu, co w praktyce oznacza ruch jednej ze stron (tzw. półruch).

Tempo ma ogromne znaczenie zwłaszcza w pozycjach otwartych, o charakterze taktycznym, gdzie każdy ruch (tempo) może zdecydować o wygranej jednej lub drugiej strony. Posiadanie tempa więcej może oznaczać przywilej dzierżenia inicjatywy, ciągłego bycia na ruchu – gdyż przeciwnik zmuszony jest do parowania gróźb – i bywa przez to ważniejsze od przewagi materialnej.

Wyrażenie “strata tempa” oznacza zmarnowany ruch lub ruch dwa razy tą samą figurą.

2. W kompozycji szachowej (problemistyce) pozycja, w której strona będąca na ruchu musi wykonać ruch dla siebie niekorzystny.

3. Charakter walki szachowej, czyli szybkość jej prowadzenia. Można mówić, że np. “gra rozwija się w szybkim tempie” lub atak prowadzony jest “w wolnym tempie”.

Więcej

Tablica demonstracyjna

Tablica demonstracyjna (szachownica demonstracyjna) – akcesorium szachowe do prezentowania partii oraz przydatne w celach szkoleniowych, najczęściej w postaci dużej szachownicy metalowej (blaszanej) z wbudowanym magnesem, szachownicy plastikowej bądź materiałowej oraz kompletem pasujących bierek szachowych. Tablice demonstracyjne bardzo często wykorzystywane są w klubach oraz domach kultury do nauki szachów, ustawiania szachowych zadań do rozwiązania oraz analiz rozegranych partii. Dawniej używano ich do pokazywania publiczności partii rozgrywanych na turniejach przez arcymistrzów, gdy publiczność nie miała dostępu bezpośrednio do stolika grających. Obecnie funkcja ta została wyparta przez transmisję elektroniczną (on-line).

Przykładowa tablica demonstracyjna

Magnetyczna szachownica demonstracyjna
Magnetyczna szachownica demonstracyjna
z żółto-brązowy polami i niebiesko-białymi bierkami (do powieszenia na ścianę)
Więcej

Szachy

(Informacja: artykuł jest dopiero zalążkiem i wymaga rozwinięcia.)

Szachy – turowa gra strategiczna, obecnie jedna z najbardziej popularnych gier umysłowych na świecie, zwana też “królewską grą”, z uwagi na swoją historię i prestiżowy charakter.

Gra w szachy w swej klasycznej wersji odbywa się za pomocą bierek szachowych na 64-polowej tablicy (zwanej szachownicą), pomiędzy dwoma graczami, a jej celem jest schwytanie najważniejszej z bierek przeciwnika – króla, tak aby nie mógł on wykonać żadnego prawidłowego ruchu. Sytuacja taka nazywa się matem i natychmiast kończy grę (partię) szachową. Każdy z graczy ma dyspozycji komplet figur i pionków, zwanych bierkami szachowymi.

Podstawowe zasady gry i bierki szachowe

Na początku gry obaj przeciwnicy dysponują kompletem 16 bierek szachowych w składzie:

  • 1 król
  • 1 hetman
  • 2 wieże
  • 2 gońce
  • 2 skoczki
  • 8 pionów

Jeden z graczy posiada jasne bierki, zwane białymi, drugi zaś ciemne, zwane czarnymi. Grający białymi rozpoczyna grę, wykonując posunięcie jedną ze swoich bierek. Następnie ruch wykonuje gracz posiadający czarny bierki i gracze wykonują posunięcia na przemian, aż do końca partii.

Możliwe zakończenia gry w szachach

Historia szachów

Rodzaje szachów

Nauka gry w szachy

Dowiedz się więcej o zasadach szachowych z naszych kursów!

Więcej