Zapis partii

Zapis partii, zapis partii szachowej – oznacza:

1) Zapis przebiegu gry szachowej za pomocą notacji szachowej.

2) Dokument w postaci drukowanego blankietu (ewentualnie posiadający formę elektroniczną), na którym zapisane są posunięcia wykonane w czasie partii – ruch po ruchu. W turniejach rozgrywanych tempem klasycznym zawodnicy mają obowiązek prowadzenia zapisu. Jest on podstawą w przypadku złożenia reklamacji u sędziego (np.: trzykrotnego powtórzenia posunięć). Zapis partii przydatny jest również do potwierdzenia wyniku partii, złożenia reklamacji bądź późniejszej analizy gry w domowym zaciszu.

Zapis partii Reti - Capablanca
Zapis partii Reti – Capablanca
z Międzynarodowego Turnieju w Nowym Jorku w 1924r.
Więcej

Zadanie szachowe

Zadanie szachowe – problem szachowy do rozwiązania, na ogół element treningu szachowego bądź treść kompozycji szachowej. Zadania mogą dotyczyć różnych elementów gry szachowej, ale ich zadaniem jest na ogół pomoc w lepszym zrozumienie szachów przez rozwiązującego i wspomożenie rozwoju jego siły gry.

Podział zadań szachowych

Ze względu na dziedzinę dzielimy zadania na:

  1. Zadania taktyczne, mające na celu danie mata bądź osiągnięcie przewagi materialnej
  2. Zadania strategiczne, których celem jest najczęściej zdobycie przewagi pozycyjnej, właściwa ocena pozycji, znalezienie planu strategicznego
  3. Kompozycje szachową, stanowiącą osobną dziedzinę szachową – zadania są komponowane (wymyślane) a ich cel jest bardzo różnorodny, np. danie mata w n posunięciach, mat pomocniczy, samomat
  4. Zadania debiutowe
  5. Zadania z gry końcowej
  6. Zadania praktyczne, polegające na odgadnięciu posunięcia, wariantu lub planu gry z konkretnej partii turniejowej, najczęściej znanych arcymistrzów
  7. Zadania z analizy wstecznej – odgadnięcie w jaki sposób powstała dana pozycja, jakie ruchy nastąpiły wcześniej – patrz analiza wsteczna
Więcej

Czysty mat

Czysty mat – pozycja, w której każde pole wokół matowanego króla (pole na którym stoi oraz pola przylegające do niego) są atakowane przez bierkę przeciwnika lub blokowane przez własną bierkę, ale żadne pole nie jest jednocześnie atakowane lub blokowane.

Więcej

Wzorowy pat

Wzorowy pat pozycja, w której każde pole wokół patowanego króla jest atakowane tylko raz (przez bierkę strony przeciwnej) lub też znajduje się na nim bierka strony zapatowanej. Na szachownicy nie ma zbędnych figur (tzn. takich, które nie uczestniczą w patowaniu). Zobacz również: wzorowy mat.

Przykład pata wzorowego w studium

Więcej

Wzorowy mat

Wzorowy mat – pozycja, w której każde pole ucieczki matowanego króla jest atakowane tylko raz (przez bierkę strony matującej) lub też znajduje się na nim bierka strony matowanej. Na szachownicy nie ma zbędnych figur (tzn. takich, które nie biorą udziału w matowaniu).

Wzorowy mat jest jednym z motywów kompozycji szachowej. Zobacz też: czysty mat, ekonomiczny mat, wzorowy pat.

Więcej

Wyrównanie

Wyrównanie – oznacza:

1) Osiągnięcie równowagi materialnej i pozycyjnej z uprzednio gorszej pozycji, tj. zniwelowanie przewagi przeciwnika,

2) Zrównanie szans w początkowej fazie partii (debiucie) przez czarne. Przyjmuje się, że czarne zaczynając grę z jednym ruchem mniej, mają nieco gorszą sytuację.

Więcej

Wymiana

Wymiana – w szachach oznacza:

1. Zabicie bierki przeciwnika w zamian za utratę własnej bierki (tego samego rodzaju – np. wieży za wieżę). Może służyć celom strategicznym, np. wymianie aktywnej figury za pasywną

2. Stracenie bierki z zamian za zbicie bierki (lub bierek) o innej wartości punktowej, np. skoczka za wieżę, hetmana za trzy lekkie figury. Taka wymiana oznacza najczęściej korzyść dla jednej ze stron, choć i tu zdarzają się przypadki zachowania równowagi poprzez osiągnięcie innej korzyści strategicznej – patrz rekompensata.

Więcej

Wygrywające posunięcie

Wygrywające posunięcie (wygrywający ruch) – posunięcie prowadzące do wygranej, najczęściej błyskotliwe zagranie taktyczne, choć może to być również tzw. “ciche posunięcie”. Warto dodać, że wygrywające posunięcie nie zawsze musi być obiektywnie najlepszym posunięciem w pozycji – czasami jest kilka dróg do wygranej, a najlepszym ruchem będzie wówczas ten, który prowadzi do wygranej w sposób najkrótszy.

Więcej

Wygrana

Wygrana – w szachach to:

1. Zwycięstwo. Może być osiągnięte na kilka sposobów:

  • zawodnik dał mata przeciwnikowi
  • przeciwnik poddał partię
  • przeciwnik przekroczył czas do namysłu lub wykonał nieprawidłowe posunięcie (w zależności od rodzaju gry i tempa rozgrywanej partii)
  • sędzia orzekł przegraną przeciwnika na skutek złamania przepisów (np. używania urządzeń elektronicznych).

2. Oznaczenie występujące przy zadaniach szachowych i studiach szachowych, najczęściej pod diagramem przedstawiających pozycję.

Oznacza ono, że zaczynający wygrywa nawet przy najlepszej obronie przeciwnika. Czasami stosuje się dłuższy (ale tożsamy) zapis: “Białe zaczynają i wygrywają.” lub “Czarne zaczynają i wygrywają.”.

Przykład wygranej w studium szachowym

Poniższy diagram ilustruje tzw. pozycję Saavedry, w której białe zaczynają i wygrywają.

Więcej