Punktacja turniejowa

Punktacja turniejowa – punktacja przyznawana zawodnikom w turniejach szachowych, podsumowująca ich wynik.

Punktacja w turniejach indywidualnych

Klasyczna punktacja szachowa przedstawia się następująco:

1 punkt za zwycięstwo

1/2 punktu za remis

0 punktów za przegraną

1 punkt za pauzę (nie liczony do rankingu)

Punktacja alternatywna

Należy jednak dodać, że wielokrotnie organizowano turnieje szachowe, również na najwyższym światowym poziomie, z zupełnie inną punktacją.

Przykładem może być rozegrany w 2011 roku z udziałem m. in. czwórki najsilniejszych szachistów świata turniej London Chess Classics, w którym za zwycięstwo zawodnik otrzymywał 3 pkt., za remis zaś 1 pkt. (i 0 pkt. za przegraną). Celem wprowadzenia takiej punktacji było zachęcenie zawodników do podejmowania ryzyka bezkompromisowej walki o zwycięstwo. Podobną punktację wprowadzają czasami organizatorzy turniejów błyskawicznych.

Punktacja Blackbourne’a

Bywały również próby w przeszłości całościowej zmiany punktacji szachowej. Przykładowo, Blackburne proponował wprowadzenie przyznawania:

1 pkt. za wygraną

0 pkt. za remis

-1 pkt. za przegraną

Punktacja to nie zmieniała jednak matematycznie samej istoty klasycznej punktacji.

Punktacja Laskera

Ciekawą metodę poszerzająca skalę punktacji zaproponował Emanuel Lasker: w każdej partii było do rozdzielenia 10 pkt. Proponował:

10-0 w przypadku mata

8-2 w przypadku pata

6-4 zwycięstwo nad samym („gołym”) królem

5-0 remis.

Punktacja w turniejach drużynowych

W turniejach drużynowych punktacja szachowa przedstawia się nieco inaczej. Za wygrany mecz najczęściej przyznaje się 2 pkt, za remis – 1 pkt. a za przegraną – 0 pkt. Są to tzw. punkty duże (meczowe). W przypadku remisu dwóch lub jednej drużyn stosuje się punktację pomocniczą w postaci tzw, punktów małych. Jest to suma punktów wszystkich zawodników. Przykładowo, jeżeli w 1 rundzie drużyna wygra mecz stosunkiem 4:2 (mecz rozgrywał się na sześciu szachownicach) otrzymuje w tej rundzie 5 małe punkty. Gdy w drugiej rundzie przegra 1,5:4,5, dodaje się jej 1,5 małego punktu. Po 2 rundach ma więc 2 duże punkty (za jedno zwycięstwo) i 5,5 małych punktów.

Tabeli turniejowa

W turniejach punktację zapisuje się w tabelach turniejowych. Poniżej znajduje się przykład tabeli dwukołowego turnieju arcymistrzowskiego (rozgrywano dwie rundy każdy z każdym – mecz i rewanż) z Nowego Jorku z 1924r.

Nr Zawodnik (gracz) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Razem
1 Emanuel Lasker (Niemcy) XX ½0 ½1 11 11 11 ½1 ½1 ½1 11 16
2 José Raúl Capablanca (Kuba) ½1 XX ½½ ½½ 01 ½1 11 11 ½1 ½1 14½
3 Aleksander Alechin (Francja) ½½ XX ½½ 10 ½½ ½½ 11 ½½ 11 12
4 Frank Marshall (USA) ½0 ½½ ½½ XX ½1 01 ½0 ½1 11 11
5 Richard Réti (Czechosłowacja) 00 10 01 ½0 XX ½½ 01 11 10 10 11 10½
6 Géza Maróczy (Holadnia) 00 ½0 ½½ XX 01 ½½ 11 ½1 10 10
7 Efim Bogoljubow (ZSRR) 00 00 ½½ 10 10 10 XX 01 11 ½1 01
8 Kaswery Tartakower (Polska) ½0 00 ½½ ½1 00 ½½ 10 XX 10 ½0 ½1 8
9 Frederick Yates (Anglia) ½0 00 ½0 01 00 00 01 XX 11 ½1 7
10 Edward Lasker (USA) ½0 ½0 ½½ 01 ½0 ½0 ½1 00 XX
11 Dawid Janowski (Francja) 00 ½0 00 00 00 01 10 ½0 ½0 XX 5

Turniej w Nowym Jorku 1924r.